Köşe yazarları

Kerkük ve Rakka


Cezayir Anlaşması hezimetinden, Şengal’den kaçıştan sonra KDP ve YNK yönetimleri onursuzluk sergileyerek Tuzhurmatu, Dakuk, Kerkük, Maxmur, Giwer, Başika, Dubiz, Celawla, Xaneqin, Germiyan, Başika, İran’a bakan Pervezhan Sınır Kapısı, Ninova, Musul Barajı, Rabia Sınır Kapısı’ndan (Rojava’nın Til Koçer Kapısı karşısı) ve büyük kısmı YBŞ kontrolünde olan Şengal’in KDP denetimindeki bölgesinden kaçtı. 16 Ekim’de 02.30’da Tuzhurmatu’da başlayan işgal, 20 Ekim’de Kerkük-Hewler arasındaki Pirde’nin (Altınköprü) işgaliyle noktalandı. 5 günde (16-20 Ekim 2017) harita değişti. Teslimiyet ve bozgunla Mart 2003 Körfez Savaşı sınırlarının yer aldığı, 2005 Irak Anayasası sınırlarına dönüldü. Ev ve bürolar yakıldı, IŞİD gibi baş kestiler. Oysa Başbakan Neçirvan Barzani, “PKK’nın Şengal’de işi yoktur. Orayı terk etmelidirler. Israrına devam ederse güç kullanırız” diyordu. Görüldü ki YBŞ durdurmazsa, Haşdi Şabi Şengal’e de girecek ve yeni bir soykırım ve tehcir yaşanabilirdi. ABD Dışişleri Bakanı Tillerson, Barzani’ye “alternatif plan” diye yazdığı 23 Eylül 2017 tarihli mektup, Kerkük işgalinden hemen önce basına servis edilerek, İbadi’yi iyice cesaretlendirdi. Mektubun Rusya ve Hewler’in doğalgaz boru hattı inşa etme anlaşmasından, 5 gün sonra yazılması da dikkat çekiciydi.

Talabani’nin İran’a gidişi

Braveheart (Cesur Yürek) filmindeki İskoç beylerin ihaneti gibi dramatik tablo çıktı. Teslimiyette kilit Dakuk Zirvesi (15 Ekim) görülüyor. YNK’li Irak Cumhurbaşkanı Fûad Masûm da Süleymaniye’nin Dakuk kasabasına Bağdat’ın postacısı rolü üstlendi. İran’ın Irak’taki birliklerini yöneten General Kasım Süleymani, 14 Ekim’de Celal Talabani mezarını ziyaret etmiş, kararlarını iletmişti. İplerin boşalması da, anlaşma sonrası bazı yeni ayak oyunları olunca yaşanıyor. Goran gizli anlaşma yapıldığını açıkladı. Nitekim KDP ve YNK birbirini teslimiyet ve ihanetle suçladı. Barzani’nin, Kerkük Valisi Necmeddin Kerim, Kosret Resul, Sadi Ehmed Pire, Pawel Talabani, Ala Talabani’nin açıklamaları, değerlerin İran-Irak-Türkiye ile anlaşma sonucu satıldığını ortaya döktü. Ağır tedavisi sürerken YNK lideri, bir önceki Irak Cumhurbaşkanı Celal Talabani’nin hayatını kaybetmeden (3 Ekim 2017) önce, temmuzda İran’da ağırlanmasının ayrıntıları açıklanmalıdır. YNK’yi bağlayan İran, Türkiye’nin de İdlib’e girmesine izin verdi, Türkiye’nin de Kerkük işgaline sessiz kalmasını sağladı.

İşgal sırasında Kerkük’te bulunan kaynaklarla konuştuğumda, Talabanilerin de Barzanilerin de onur kırıcı gelişmenin sorumlusu olduğunu kaydettiler. Kerkük’ü KDP ve ağırlıklı olarak YNK Peşmergelerinin tuttuğunun altını çizen kaynaklar, 70. Güçler diye ortak güç olduğunu vurguladı. Merkez emriyle iki taraf da kaçtı. Çok azı emri dinlemeyip onur için kaldı, HPG ve YJA Star grubuyla savunma hattı oluşturup çalıştı. Bir kaynak, Dukan Zirvesi’ne ve Irak’ta savaşan İran-Kudüs Gücü Komutanı Süleymani’ye işaret etti: “Dukan’da anlaşıp sattılar. Türkiye-İran-Irak anlaşmasının sonucu. KDP’nin alçaklığının sonucu. Türkiye-İran ve Irak’ın planı. Dukan’da toplayıp kararlarını söylediler onlara. Süleymani o toplantıya sonradan gelip, son kararı onlara bildirdi. Ya güzellikle ya zorla dedi.”
KDP’nin referandum sürecindeki hesabını sorduğumda: “KDP Kerkük’te bir savaş çıkar, YNK direnir benim ön cephem olur, ben de devlet ilan ederim hesabı yapıyordu” dedi.

ABD, İngiltere, Rusya

ABD, Almanya, Fransa, İngiltere, Almanya Irak-Haşdi Şabi lehine tercih kullandı. IŞİD, Musul, Tel Afer, Hawice gibi yerlerden çıkarıldığı için ABD rahatlamıştı. 2 yıllık erteleme önerisini dinlemediği gerekçesiyle, Barzani’nin burnunu da sürtmek isteyen ABD, Kürtlerin birlik olup direnemeyeceğini de gördü. Nuri Maliki’ye karşı, Başbakan İbadi’nin 2018 seçimlerini kazanmasını isteyen, Hewler’in şubat ve eylülde Rusya ile hem petrol ile doğalgaz anlaşmaları yapmasına içerleyen ABD; Kerkük işgaline onay verdi. Hem de Trump’ın Devrim Muhafızları’nı “terör yaptırım listesi”ne almasından 3 gün sonra… Konuştuğum başka bir kaynak, ABD ve İngiltere’nin bölgedeki petrol-doğalgaz için Türkiye’yi oyun dışı bırakmaya çalıştığını, Suriye-Akdeniz petrol hattı düşünüldüğünü söyledi. İran da kendi hesabına bu planı ısıtıyor. İşgal sonrası KDP ile 3. enerji anlaşması yapan Rusya da, Irak’ta rol kapmaya çalışıyor. Dolayısıyla yeni krizler kapıda. Ayrıca Trump yönetimi, nükleer silah üstünden AB’den istediği desteği alamadığından, İran’a Haşdi Şabi’yi Irak’tan çekmesini dayatıp, operasyonlar çekerse şaşırtıcı olmaz.

Bağlarsak, milyonlar Barzani ve Talabanilerin coğrafyada öncü olamayacaklarını, silik gölgelere dönüştüklerini net gördü. Kerkük’te bayraklar yere atılırken, Rojava devrimi manifestosunun 17 Ekim’de kurtardığı Rakka’da bayraklar maviliklere özgürlük yazıyordu. Rakka ile stratejik avantajı artan Rojava devriminin bayrak yükseltmesi, konfederal inşada destek ve müttefik çoğaltacaktır. İran-Suriye-Hizbullah güçleri Kerkük modelini Rojava üstünde de denemek isteyecektir. Lakin karşılarındaki KDP ve YNK değil.