Ekoloji

Toprağın iliğini sömürüyorlar


Zengin maden ve su kaynakları nedeniyle sömürülen Amed-Çewlîg arasındaki birçok bölgede maden ocakları, baraj ve HES’ler eliyle doğada onarılmayacak tahribatlar yaratılıyor

Kürt coğrafyasının birçok yerinde gerek Maden Tetkik Arama Müdürlüğü, gerekse özel sektör şirketleri tarafından tespit edilen maden rezervlerinin çıkarılması doğa katliamına neden oluyor. Diğer yandan bölgede yapılan onlarca güvenlik barajı ve HES nedeniyle birçok medeniyete ev sahipliği yapmış tarihi mekân ve kültürel sit alanı sulara gömülerek yok ediliyor. Demir, kurşun, çinko, fosfat ve disten gibi yer altı zenginliğine sahip olan Çewlîg’de (Bingöl), maden yataklarından demir madeninin çıkarıldığı Dara Hênê’nin (Genç) Uvik (Avnik) köyünde doğa katlediliyor. Burada açılan maden ocağında onlarca hektar ormanlık alan ve dağ silsilesi iş makinalarıyla yok ediliyor.

Doğa tükeniyor

Mermer taşı ve petrol zenginliğiyle bilinen Amed’in Karaz (Kocaköy) ilçesine bağlı Şaklat köyü ile Hêne’nin (Hani) Kedişt (Kırım) köyü alanlarında özel sektöre ait onlarca mermer ocağı bulunuyor. Yıllardır çıkarılan mermer taşları nedeniyle doğa adına bir şeyin kalmadığına tanıklık edilen bölgede, dağlık arazi ve orman, mermer çıkarılırken tahrip ediliyor. Doğada ve coğrafyada adeta sömürü ve talan yaşanıyor.

Yine petrol kaynağı bakımından zengin olan Karaz ve Hezro ilçeleri arasındaki 10’a yakın ham petrol istasyonu bulunuyor. Petrol kuyusundan çıkarılan maden de aynı şekilde batı kentlerine naklediliyor. Doğal zenginlikleri sömürülen bölgenin insanları ise işsizlik ve yoksullukla boğuşuyor. Karaz ve Hezro ilçeleri arasında çıkarılan ham petrol buradaki istasyonlara depolanarak borularla Karaz’a bağlı Katin (Çaytepe) köyündeki büyük ham petrol istasyonundan işlenmek üzere İskenderun’daki rafinerilere sevk ediliyor.

HES ve barajlar

Binlerce yıldır insanların yaşadığı Amed coğrafyasında inşa edilen barajlar, köylerin yanı sıra doğayı, tarihi ve kültürü de tehdit ediyor. Pasûr (Kulp) ilçesi Eskar bölgesinde yapılan Hidroelektrik Santraller, Pîran (Dicle), Gêl (Eğil) ve Farqîn (Silvan) ilçelerinde yapılacak barajlar ise yüz binlerce dönümlük tarım arazisini ve tarihi yapıları su altında bırakacak. Licê’nin 12, Farqîn’in 5, Hezro’nun 3 köyü tamamen sular altına kalacak. AMED