Köşe yazarlarıManşet

Ufuktaki Rakka


Paris Komünü’nün en büyük hatalarından birinin kaçtığı Versay’da karşı devrim mayalayan, Alman Şansölye Bismarck’la anlaşıp serbest bıraktırdığı Fransız esirler ve Alman ordusu desteğiyle büyük bir ordu oluşturan Adolphe Thiers’in gücünün üstüne yürünmemesi olarak gösterilir. Versay Ordusu, Paris’i kuşatarak devrimi boğmuş, on binlerce komünarı kurşuna dizmiş veya idam etmişti. Rakka, Musul ve Der Zor’daki IŞİD, bölge halkları ve Rojava kantonları için benzer tehditti.

Bölgede aktörler de, IŞİD’in baş aşağı gidişi durdurulamayınca Musul ve Rakka’ya girip alınacak ivmeyle devrimsel süreçleri boğmak istiyordu. Bu nedenle Türkiye, İran, Rusya, ABD arasında, harekatlar hangi aktörlerin katılacağı konusunda aylar süren pazarlıklar yapıldı. ABD’de 8 Kasım 2016 başkanlık seçimleri de yaklaşıyordu. Irkçı söylemleriyle dikkat çeken, dudak bükülen Cumhuriyetçi Donald Trump karşısında Demokratların adayı Hillary Clinton’un kazanması için ABD Başkanı Barack Obama, bir rüzgar estirmek istiyordu. Rusya ve İran karşısında ciddi hamleler yapmamakla eleştirildiğinden Obama, diş gösterip oy artırma niyetindeydi. Obama’nın IŞİD ile Mücadele Özel Temsilcisi Brett McGurk, bu minvalde Fırat’ın Gazabı’ndan hemen kısa süre önce Rojava ve Hewler’de görüşmeler yaptı. Harekatı ABD seçimlerine yetiştirmek için dil döküyordu. Ve Musul ile Rakka için yeterli hazırlık yapılmadan, denklemler tam kurulmadan düğmeye basıldı. IŞİD’e karşı Musul harekatı 17 Ekim 2016’da, IŞİD’in Hilafet başkenti dediği Rakka için harekat (Fırat Kalkanı’na nazire olarak Fırat’ın Gazabı dendi) da 5 Kasım akşamı başladı.

Musul harekatında olduğu gibi Rakka’nın kuzeyinde başlatılan Fırat’ın Gazabı harekatı da Türkiye’yi afallattı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın iki savaşa dahil olma ısrarına ABD, kaos daha da derinleşeceğinden itibar etmedi. Erdoğan’ın itiraz ettiği Yekineyen Berxwedana Şingal (YBŞ) ve Yekineyen Jinen Şengale (YJŞ) Musul harekatına dahil oldu (12 Kasım 2016); Rakka’nın kuzeyindeki harekat da, Arap, Kürt, Türkmen, Süryani grupların içinde olduğu HSD tarafından başlatıldı.

Yön Bab’a dönebilir mi?

Hatırlarsak 24 Mayıs 2016’da “Rakka’nın Kuzeyini Özgürleştirme Hamlesi” başlatılmış, Cerablus ve Kobane üstündeki baskıyı hafifletmek için güney sahası hedeflenmişti. Bir süre sonra hamle sürprizle yönünü Minbic’e çevirmiş, Faysal Ebu Leyla adı verilen harekatla Minbic kurtarılmıştı. Fırat’ın Gazabı’nda benzer durum yaşanır mı? Bu kez sürpriz Bab olabilir mi?

Fırat Gazabı sürerken TSK-ÖSO, Bab’a ulaşmaya çalışıyordu. Rojava kaynaklarının nabzını da yoklayarak çıkardığım sonuç şu:

Fırat’ın Gazabı, “Rakka Kuzeyini Özgürleştirme Hamlesi”nin kaldığı yerden devamı gibi görünüyor. Yani Rakka’ya giriş hamlesi değil. Eksik parametreler zamanla tamamlanıp yeni planlamayla Tabka ve Rakka’ya girilecek. Fırat’ın Gazabı’nın Cihan Şex Ehmed ve Rojda Felat gibi kadın komutanların basın açıklamasıyla duyurulduğu 6 Kasım’da ABD Genelkurmay Başk. Org. Joseph Dunford’un sürpriz şekilde Ankara’da Gen. Başkanı Akar ile 4.5 saat görüşmesi, ardından “Suriye’deki operasyon devam ederken Amerika Türkler ve diğer ortaklarıyla Rakka’yı almak ve yönetmek için çalışmaya devam edecek… Biz her zaman biliyorduk Suriye Demokratik Güçleri Rakka’yı elde tutmak ve yönetmek için çözüm değildi, şimdi operasyon için doğru karmaşık gücü bulmaya çalışıyoruz” açıklaması yapması da (ABD ajansı VOA) Rakka merkezi için ayrı bir strateji-planlamanın yapılacağının göstergelerinden.

Dunford, Rakka’ya girecek donanım ve ittfak çerçevesi henüz tamamlanmadı demeye getiriyordu. Sahadaki aktiviteler de Rakka merkezine girmeden kanton birleşmesi için bir kolun Bab’a girebileceğine işaret. Rojavalı bir kaynağa sorduğumda Bab’ı gündemden düşürmedikleri cevabı, başkasına sorduğumda “Belli olmaz… Belli bir planlama dahilinde” yanıtı aldım. Aksi Efrin Kantonu kuşatılacak. Özetlersek IŞİD’in Rakka’da kuşatılması için hedef alan IŞİD’in işgali altındaki Ayn İsa ve Siluk’un güneyi, Tişrin Barajı’nın güneydoğusu, Fırat’ın dirsek yaptığı Tabka’nın kuzeyi, Rakka’nın kuzeyi. Köy ve mezralardan oluşan, çoğu yeri boş geniş bir coğrafya. Amaç IŞİD üstünde psikolojik yıkım yaratmak, Rojava üstündeki tehdidi asgariye indirmek. Yani Tabka Barajı, Tabka ve Rakka’nın menzile alınması aylar alacak.

Hmeymim görüşmesi

Rusya’nın tavrı bu dönemde önemli. Aldığım bilgiye göre Rusya’nın Lazkiye’deki Hmeymim Üssü’nde Rusya, Şam temsilcileri ve Rojava temsilcilerinin katılımıyla bir toplantı oldu. Kürt temsilciler Federasyon sistemini anlatıp kabul edilmesi gerektiğini kaydedince, Rusya temsilcileri federasyonun uygulanabilir olduğunu söylüyor. Şam temsilcileri ise yönetime soracaklarını kaydediyor. Rusya, Halep’e yoğunlaşmak zorunda kalacak ve Trump etkisiyle ABD Fetih El Şam gibi gruplara savaş açarsa federasyon inşası hızlanır.